Drgawki po odstawieniu alkoholu: kiedy trzeba pilnie szukać pomocy?

U osoby uzależnionej od alkoholu nagłe przerwanie picia albo jego wyraźne zmniejszenie może uruchomić ostry zespół odstawienny alkoholu, czyli reakcję organizmu na brak substancji, do której był długotrwale przystosowany. Według źródeł takich jak NICE, WHO i NIAAA taki stan może mieć przebieg od łagodnego do ciężkiego, a w najpoważniejszych przypadkach zagraża życiu.

Najgroźniejsze powikłania to drgawki odstawienne oraz majaczenie alkoholowe, nazywane też delirium tremens. To ciężka postać odstawienia z zaburzeniami świadomości, splątaniem i objawami niestabilności organizmu; mogą też pojawiać się omamy.

Kiedy pojawiają się objawy po odstawieniu

Objawy odstawienia zwykle zaczynają się w ciągu kilku godzin po ostatnim drinku albo po gwałtownym ograniczeniu picia. WHO podaje typowe okno czasowe: od około 6 godzin do 6 dni od ostatniego spożycia alkoholu.

Objawy nie zawsze od razu są dramatyczne. Mogą obejmować drżenie, potliwość, bezsenność, lęk, nudności, wymioty, przyspieszone tętno i wzrost ciśnienia. U części osób zespół odstawienny jednak się nasila i wtedy mogą wystąpić drgawki, splątanie, omamy lub majaczenie alkoholowe.

Drgawki po odstawieniu alkoholu: sygnał alarmowy

Napad drgawkowy w czasie podejrzewanego odstawienia alkoholu jest sytuacją alarmową. Źródła wskazują, że obecność drgawek należy do cech ciężkiego zespołu odstawiennego i wymaga pilnej oceny medycznej.

Wytyczne NICE zalecają hospitalizację osób w ostrym zespole odstawiennym, które mają drgawki albo są obciążone wysokim ryzykiem drgawek czy majaczenia alkoholowego. NIAAA również podkreśla, że pacjenci zagrożeni niebezpiecznymi objawami wymagają intensywnego nadzoru i leczenia w warunkach stacjonarnych.

Jest przy tym ważne zastrzeżenie: nie każdy napad po odstawieniu alkoholu na pewno wynika właśnie z odstawienia. Klinicznie trzeba brać pod uwagę także inne możliwe przyczyny, dlatego samodzielne tłumaczenie drgawek wyłącznie alkoholem może być mylące.

Kto jest szczególnie narażony na ciężkie odstawienie

Wytyczne wymieniają kilka sytuacji, w których ryzyko ciężkiego przebiegu jest większe, a próba samodzielnego odstawienia staje się szczególnie niebezpieczna.

• przebyte wcześniej drgawki związane z odstawieniem alkoholu,
• przebyte wcześniej majaczenie alkoholowe,
• rozpoznana padaczka,
• bardzo duże dzienne spożycie alkoholu,
• istotne choroby współistniejące, somatyczne lub psychiczne.

NICE wskazuje też na niższy próg kierowania do leczenia stacjonarnego u osób bardziej wrażliwych klinicznie. To znaczy, że decyzja o leczeniu poza szpitalem nie powinna być pochopna, jeśli obciążeń jest dużo.

Kiedy potrzebny jest szpital, a nie samodzielne odstawienie

Nie każdy człowiek odstawiający alkohol wymaga pobytu w szpitalu. Ale jeśli pojawiają się drgawki, istnieje wysokie ryzyko ich wystąpienia albo podejrzenie majaczenia alkoholowego, źródła zalecają leczenie w warunkach szpitalnych lub innych warunkach zapewniających ścisły nadzór.

Dotyczy to również osób, które mają za sobą ciężkie epizody odstawienia albo poważne choroby współistniejące. Nagłe, nieasystowane odstawienie u osoby zależnej od alkoholu może być niebezpieczne. Wytyczne NICE podchodzą też ostrożnie do prowadzenia odstawienia w domu u osób z większym ryzykiem i odradzają swobodne przekazywanie dużych zapasów leków do samodzielnego stosowania.

Na czym polega medycznie wspomagane odstawienie

Medycznie wspomagane odstawienie to leczenie prowadzone pod nadzorem, którego celem jest zmniejszenie nasilenia objawów i ryzyka powikłań. W odpowiednich warunkach stosuje się zwykle schematy oparte na benzodiazepinach, czyli lekach działających uspokajająco i przeciwdrgawkowo.

WHO podaje, że jeśli odstawienie komplikuje napad drgawkowy, leczenie obejmuje diazepam. Jednocześnie ta sama wytyczna zaznacza, że leków przeciwpadaczkowych nie powinno się stosować wyłącznie po to, by zapobiegać kolejnym drgawkom odstawiennym. W przypadku majaczenia alkoholowego potrzebne jest aktywne leczenie i ścisły nadzór.

Co wynika z tych zaleceń

Jeśli po nagłym odstawieniu lub dużym ograniczeniu alkoholu pojawia się napad drgawkowy, nie jest to sytuacja do przeczekania w domu. Źródła są tu zgodne: taki obraz wymaga pilnej oceny medycznej, a często leczenia szpitalnego. Szczególnie dotyczy to osób, które już wcześniej miały drgawki odstawienne, majaczenie alkoholowe, padaczkę, bardzo duże spożycie alkoholu albo inne poważne choroby.